Yasa – Vị cư sĩ đầu tiên đắc quả A La Hán thời Đức Phật

Sự Giác Ngộ Của Yasa

Tại thành Benares (Ba-la-nại), có một chàng thanh niên tên Yasa, con trai của một vị triệu phú giàu có và quyền thế. Từ nhỏ, Yasa sống trong cảnh xa hoa, hưởng thụ mọi sự sung túc mà thế gian có thể mang lại.

Một buổi sáng, chàng thức dậy sớm hơn thường lệ và nhìn thấy các cung nữ, hầu thiếp nằm ngủ ngổn ngang sau một đêm vui chơi. Cảnh tượng ấy khiến chàng bỗng nhiên cảm thấy nhàm chán, ghê tởm và mệt mỏi. Sự xa hoa mà chàng từng yêu thích nay trở thành một gánh nặng vô nghĩa.

Nhận ra tính chất tạm bợ, phù du của cuộc sống, Yasa quyết định rời khỏi nhà, hướng về khu rừng Isipatana, nơi Đức Phật đang lưu trú. Trên đường đi, chàng không ngừng than vãn: “Khổ thay cho ta! Đọa đày thay cho ta!”

Gặp Đức Phật Và Chứng Đắc Sơ Quả

Khi ấy, Đức Phật đang đi kinh hành. Nhìn thấy Yasa từ xa, Ngài dừng lại, ngồi xuống một nơi đã được chuẩn bị sẵn.

Khi Yasa đến gần và tiếp tục than vãn, Đức Phật nhẹ nhàng nói: “Nơi đây không có khổ đau, này Yasa! Nơi đây không có đọa đày! Hãy đến đây, Như Lai sẽ giảng giáo pháp cho con.”

Lời dạy của Đức Phật như một dòng nước mát xoa dịu tâm trí Yasa. Chàng tháo đôi giày vàng, kính cẩn đảnh lễ Ngài rồi ngồi xuống lắng nghe.

Đầu tiên, Đức Phật giảng về bố thí (Dāna), giữ gìn giới luật (Śīla), các cảnh giới chư thiên (Sagga), sự nguy hại của dục lạc (Kāmadinava) và lợi ích của xuất gia (Nekkhamma-ānisaṁsa).

Khi thấy tâm Yasa đã thuần thục, Đức Phật tiếp tục giảng về Tứ Diệu Đế. Nghe xong, Yasa hoan hỷ và ngay lập tức chứng đắc Sơ quả Tu-đà-hoàn (Nhập lưu) – tầng thánh đầu tiên trong bốn tầng Thánh quả.

Vị Triệu Phú đi tìm con

Trong lúc đó, mẹ của Yasa phát hiện con trai biến mất nên lập tức báo cho chồng. Vị triệu phú liền sai gia nhân tỏa đi khắp nơi tìm kiếm, còn ông thì lần theo dấu giày vàng in trên mặt đất, đi về phía rừng Isipatana.

Khi đến gần nơi Đức Phật đang ngồi, vị triệu phú cung kính đảnh lễ Ngài và hỏi: “Bạch Đức Thế Tôn, Ngài có thấy con trai tôi đi qua đây không?”

Đức Phật hiền hòa đáp: “Này ông, hãy ngồi xuống đây. Rồi ông sẽ gặp con trai mình.”

Vị triệu phú hoan hỷ ngồi xuống và lắng nghe Đức Phật giảng pháp. Khi ấy, Đức Phật thuyết về nhân quả, vô thường, sự nguy hại của dục vọng và lợi ích của đời sống tâm linh.

Sau khi nghe xong, vị triệu phú vô cùng hoan hỷ, thành tâm bạch rằng: “Bạch Đức Thế Tôn! Như có người dựng lại một vật bị lật đổ, hay khai sáng cho kẻ lạc lối, giáo pháp của Ngài thật vi diệu! Xin cho con từ nay được quy y Tam Bảo – nương tựa Phật, Pháp và Tăng đến suốt đời!”

Như vậy, vị triệu phú trở thành người cư sĩ đầu tiên quy y Tam Bảo một cách trọn vẹn.

Lúc này, Đức Phật hóa giải thần lực để vị triệu phú có thể nhìn thấy Yasa. Vị triệu phú vui mừng khi thấy con trai mình đang ngồi thanh tịnh bên cạnh Đức Phật. Sau đó, ông thỉnh Đức Phật và các vị tỳ kheo đến nhà dùng bữa vào ngày hôm sau. Đức Phật hoan hỷ nhận lời bằng cách giữ im lặng.

Xuất Gia Và Chứng Quả A-la-hán

Sau khi cha rời đi, Yasa liền thưa với Đức Phật: “Bạch Đức Thế Tôn, con mong được xuất gia để tìm cầu giải thoát.”

Đức Phật liền truyền giới sa-di và tỳ kheo cho Yasa bằng lời dạy: “Hãy đến đây, này Tỳ kheo! Giáo pháp đã được giảng dạy đầy đủ. Hãy sống đời phạm hạnh để chấm dứt khổ đau.” Khi ấy, tổng số A-la-hán đã tăng lên sáu vị.

Ngày hôm sau, Đức Phật cùng sáu vị A-la-hán đến nhà vị triệu phú thọ trai. Khi nghe Đức Phật thuyết pháp, mẹ của Yasa và vợ cũ của chàng đều đắc quả Tu-đà-hoàn và trở thành những nữ cư sĩ đầu tiên quy y Tam Bảo.

Sự lan tỏa của giáo pháp

Hay tin Yasa xuất gia, bốn người bạn thân của chàng là Vimala, Subahu, Punnaji và Gavampati tìm đến Đức Phật để thỉnh giáo. Sau khi nghe pháp, cả bốn đều chứng đắc A-la-hán và xuất gia.

Không lâu sau, năm mươi người bạn khác của Yasa, đều là con của những gia đình danh giá, cũng đến thính pháp, chứng đắc và xuất gia theo Đức Phật.

Chỉ trong vòng hai tháng, số lượng A-la-hán đã lên đến sáu mươi vị, tất cả đều là những người xuất thân cao quý, có học thức và trí tuệ.

Sứ Mệnh Hoằng Pháp

Khi đã có một tập thể đệ tử vững mạnh, Đức Phật quyết định phân công họ đi hoằng pháp. Ngài dạy: “Này các tỳ kheo, hãy đi khắp nơi để hoằng truyền giáo pháp, đem lại lợi ích cho chúng sinh. Đừng đi hai người cùng một hướng. Hãy vì lòng từ bi mà giáo hóa khắp nơi.”

Với sự kiện này, giáo pháp của Đức Phật chính thức được lan truyền rộng rãi, đánh dấu bước phát triển mạnh mẽ của Phật giáo ngay từ buổi đầu. Câu chuyện về Ngài Yasa không chỉ là sự giác ngộ của một thanh niên giàu có, mà còn thể hiện sự chuyển hóa tâm linh từ phàm phu trở thành bậc Thánh, đồng thời đánh dấu bước ngoặt quan trọng trong quá trình hoằng pháp của Đức Phật.