Bộ tượng Tam thế Phật ở chùa Côn Sơn được công nhận là bảo vật quốc gia

Chùa Côn Sơn thuộc khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc được khởi dựng từ cuối thế kỷ XIII. Trước đây, chùa có hơn 300 pho tượng. Theo dòng lịch sử, tới nay, số lượng tượng thờ đã hao hụt đi rất nhiều. Tuy vậy, trong Phật điện chùa Côn Sơn hiện vẫn còn lưu giữ được những bộ tượng quý, lưu giữ nhiều giá trị lịch sử, văn hoá, tôn giáo. Trong đó, bộ Tam thế Phật mới đây là một trong số 29 bảo vật quốc gia được thủ tướng Chính phủ ra quyết định công nhận.

Bộ tượng Tam thế Phật bao gồm 3 vị: Phật Quá Khứ, Phật Hiện Tại và Phật Vị Lai. Bộ tượng có tên gọi đầy đủ là “Tam thế thường trụ diệu Pháp thân”, có nghĩa là thời quá khứ, hiện tại, vị lai tồn tại vĩnh hằng không bị lệ thuộc vào hình, danh, sắc, tướng của thế giới hữu hình, không lệ thuộc vào không gian và thời gian.

Theo nhiều nguồn tư liệu, Tam thế Phật là bộ tượng cổ nhất tại chùa Côn Sơn, là hiện vật gốc độc bản được lưu giữ từ thời Lê trung hưng đến nay. Bộ tượng này phản ánh đầy đủ cấu trúc của hệ tượng Tam thế – vốn là bộ tượng quan trọng hàng đầu trong các điện thờ Phật ở miền Bắc Việt Nam.

Bộ tượng Tam thế Phật chùa Côn Sơn được tạo tác bằng gỗ, phủ sơn son, thếp vàng, gồm 3 phần: thân tượng, tòa sen và bệ gỗ. Mỗi pho tượng cao từ 1,55-1,75m, nặng khoảng 100kg. Các pho tượng đều có những giá trị đặc biệt về lịch sử tạo dáng rất quý hiếm, là tác phẩm nghệ thuật có giá trị thẩm mỹ tiêu biểu cho một phong cách, một thời kỳ lịch sử.

Trong kho tàng nghệ thuật cổ Việt Nam, tượng Tam thế chùa nào cũng có, hầu hết tượng Phật khoác áo cà sa che kín người, hai nửa cân nhau, gọi là Tăng già lê (gồm áo mặc trong, áo mặc giữa và áo mặc ngoài). Nhưng kiểu khoác áo cà sa trật vai như bộ tượng Tam thế Phật ở chùa Côn Sơn thì rất hiếm, trên cả nước chỉ còn ở chùa Hiệp Thuận (Phúc Thọ, Hà Nội).

Bộ tượng Tam thế Phật chùa Côn Sơn mang ý nghĩa về các lực lượng tự nhiên, phản ánh tục cầu mưa, cầu mùa, là khát vọng hằng xuyên của người Việt vùng châu thổ Bắc Bộ. Yếu tố dung dị phóng khoáng của tâm thức bản địa đã Việt hóa những khuôn mẫu tôn giáo, tạo nên sự dung hội văn hóa trong ngôi chùa.

Bộ tượng Tam thế Phật được công nhận là bảo vật quốc gia góp phần tôn vinh các di sản văn hóa có giá trị tiêu biểu, nâng cao ý thức bảo vệ di sản của công chúng, tạo thuận lợi trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản ở khu di tích quốc gia đặc biệt Côn Sơn – Kiếp Bạc trong thời gian tới.

Đón xem các thông tin, chương trình hấp dẫn khác của Truyền hình Bchannel – BTV9 An Viên trên kênh YouTube.